Sizin kurdeleniz hangisi?

İçinizdeki devrimci ruhu ayaklandırmak için gürülütülü bir yol tercih etmezseniz, bir kumaş parçası da size bu konuda yardımcı olabilir. İran’ın sokaklarını dolduran insanların yeşil bir kumaş parçası ile yarattığı gücü aklımızın bir köşesinde tutarsak, aslında yıllardır 1 Aralık Dünya AIDS Günü’nde yakaları süsleyen kırmızı kurdelenin daha da eski bir tarihi olduğunu hatırlayacağız.

Peki sadece kırmızı ya da yeşil kurdele mi? Ya siyah, mavi ya da mor ve hatta rengarenk kurdeleler neyi simgeliyor? Sessiz bir aktivist olmak isteyenler için “Kurdeleye Giriş 101” ile karşınızdayız. Fakat öncesinde şunu belirtmek lazım; bu kurdeleler sadece burada yazan şeyleri simgelemez. Amerika’da birçok kurdelenin birçok eyalet panayırında farklı anlamları vardır mesela. Ayrıca kurdeleler tasavvur edildiği gibi sadece siyasi tavır belirlemek için değil, aynı zamanda çeşitli hastalıkları da simgelediği için de kullanılıyor.

Bazen bir kurdele renginin başka ülkelerde başka şeyleri simgelediğini görmek de sizi şaşırtmasın.

Beyaz kurdele,daha çok erkeklerin kadınlara yönelik gerçekleştirdiği şiddete son vermek isteyen erkekler tarafından kullanılıyor. Daha geniş olarak da Uluslararası Kadına Karşı Şiddete Son Verme Günü’nü temsil ediyor. Bazı feministler beyaz kurdeleyi hareketlerinin sembolü olarak da kullanıyor. Beyazın masumiyeti temsil ettiğini göz önünde bulundurursak beyaz kurdelenin aynı zamanda çocuk pornosuna tepki olarak kullanıldığını belirtmekte de fayda var.

Gri kurdele ise daha çok sağlıkla ilgili konulara dikkat çekmek için kullanılıyor. Bunlar şeker hastalığı, beyin kanseri ve astım. Fakat beyin kanserine dikkat çekmek için belirli bir gün olmazken, 14 Kasım Dünya Şeker Hastalığı Günü iken, mayıs ayının ilk salı günü de Dünya Astım Günü olarak geçiyor.

Gümüş kurdele beyin fonksiyonlarındaki düzensizlikleri ve hastalıkları ve yumurtalık kanserini simgeliyor.

İfade özgürlüğü için kullanılan siyah kurdele ise daha çok yasta olan insanlar tarafından tercih edildi. Galler Prensesi Diana 1997’de öldüğü zaman görmüştük siyah kurdeleyi insanların yakalarında. Daha sonra Pakistan Kasım 2007’deki sıkıyönetimi siyah kurdele ile protesto ederken, 2005’te de Katrina Kasırgası’ndan sonra da kullanılmıştı. 7 Temmuz 2005 Londra bombalamaları, 11 Mart 2004 Madrid saldırıları, 15 Ağustos 2007 Peru depremi, Filipinler’deki Maguindanao katliamı ve Heath Ledger’ın ölümü de siyah kurdele ile anılmıştı. Metalci kesim ise siyah kurdeleyi 8 Aralık 2004’te sahnede öldürülen Dimebag Darrell’ı anmak için kullandı.

Bunca saydığım şeyden sonra belki yüzünüzde bir gülümseme sağlayabilir: İngiliz yazarın Discworld fantezi kitaplarındaki vampirler bir daha asla kan içmeyeceklerine dair yemin ettiğinde siyah kurdele takarmış.

En meşhur protesto sembollerinden biri olan kırmızı kurdele denince ilk akla gelen Dünya AIDS Günü. Fakat kırmızı kurdele aynı zamanda madde bağımlılığına ve damar itihabına dikkat çekmek için de kullanılıyor. Tabii diğer yandan dayanışmayı da simgeliyor.

Peki Donna Summer’ın “Last Dance” şarkısının konumuzla ne ilgili var tahmin edebilir misiniz? Ya da Weather Girls’ün dillere destan “It’s Raining Men” şarkısının? Arap soyundan gelen Amerikalı oyuncu ve şarkıcı Paul Jabara Last Dance’in söz yazarı, It’s Rainin Men’in de yardımcı söz yazarıydı. Jabara aynı zamanda hayatını AIDS yüzünden 1992’de kaybetmişti. Fakat ölümünden bir yıl önce Kırmızı Kurdele Projesi’nin ortak kurucusu olmuştu. Tabii Jabara’nın sahnede Hair müzikalinin orijinal kadrosunda olduğunu söylersem kimse şaşırmaz, değil mi?

Mor kurdele ise Alzheimer’dan pankreas kanserine kadar birçok hastalığa dikkat çekmek için kullanılıyor. Ama aynı zamanda 2009’dan beri Avusturya’da zenofobi ve homofobi ile mücadelenin simgesi. Bunları yanı sıra Rwanda Katliamı, 11 Eylül saldırıları, dini hoşgörü, hayvan zulmü ve aile içi şiddet gibi konularda da protesto amaçlı da kullanılıyor.

Cezayir menekşesi renkli kurdele ise akciğer hipertansiyonu, yeme bozukluğu ve mide kanserine dikkat çekilmek için kullanılıyor.

Eflatun kurdele ise Hodgkin hastalığına dikkat çekmek için kullanılıyor; bu lenf nodüllerinde tümöral büyüme biçiminde başlayarak gelişen bir hastalık. Dexter’ın ünlü oyuncusu Michael C. Hall daha yeni bu hastalıkla yaşadığını ve tedavi gördüğünü açıkladı. Spoiler uyarısıyla başladığım bir cümle geliyor şimdi: Mesela Desperate Hosue Wives dizisinde, Felicity Huffman’ın canladırdığı Lynette Scavo karakteri bu hastalıkla savaşmakta ama bunu saklamaktadır.

Pembe kurdele de kırmızı kurdelenin AIDS ile özdeşleştiği kadar meme kanseriyle anılmaktadır. Her yılın ekim ayında dünyanın dört bir yanında insanlar çeşitli aktivitelerle meme kanseri ile mücadele ya da kanser araştırmaları için para topluyor.

Pembe ve mavi kurdele ise erkeklerde meme kanserine, kısırılığa, doğum ve bebek ölümlerine dikkat çekmek için kullanılıyor. Fakat pembe mavi aynı zamanda kürtaj karşıtlarının ve genital bütünlüğünü (sünnet karşıtları) savunanların tercih ettiği bir renk.

Mavi kurdele ise çocuk tacizi ve sigara karşıtı olanlar tarafından tercih ediliyor. Fakat ülkelere göre mavi kurdelenin anlamı da değişiklik gösteriyor. Mesela İspanya’da mavi kurdele, 1993’ten beri ETA’nın terörüne karşı çıkanlar tarafından kullanılıyor. Lübnan’da eski Başbakan Refik Hariri`nin öldürülmesinin ardından başlayan “Sedir Devrimi” sırasında da mavi kurdele kullanılmıştı. 2007’de ise binlerce Dünya Bankası çalışanı “iyi yönetimi” desteklediklerini göstermek için mavi kurdele takmaya başladı. Bu aslında Dünya Bankası Başkanı Paul Wolfowitz’e karşı sessiz bir protestoydu. Zaten aradan birkaç hafta geçince, Wolfowitz adam kayırmakla suçlandığı için görevinden ayrılmıştı.

Çivit mavisi kurdele ise argoda antika kişi anlamına gelen “kooks” için kullanılıyormuş ki, aynı zamanda “hedef alınmış bireyler” gibi bir açıklaması olsa da biraz kafa karıştırıcı…

Maviye çalan yeşil kurdele açık alan korkusu, yumurtalık kanseri, cinsel taciz gibi durumlar için kullanılıyor.

Yeşil kurdelenin hafızalarımızdaki en taze anısı ise İran seçimlerinde Mahmud Ahmedinejad’ın yeniden cumhurbaşkanı seçilmesine tepki gösteren Mir Musavi yandaşları tarafından kullanılmasıydı. Bunun dışında rengin de çağrıştıracağı üzere çevre korumaya dikkat çekmek için kullanılıyor. Bunların yanı sıra mitokondriyel hastalıklar, organ nakli ve bağışına dikkat çekmek ve lyme hastalığı için de yeşil kurdele kullanılıyor.

Açık yeşil kurdele ise bazen Amerika’da ama aslında Asya ve Pasifik’te karaciğer kanseri ve hepatit B hakkında bilgi veren Açık Yeşil Kurdele Kampanyası’nın bir sembolü.

Kırmızı mavi kurdele ise Haiti’de gerçekleşen deprem sonrasında ülkenin iyileşmesi ve yeniden inşasına dikkat çekmek için kullanılıyor.

Karışıklı renkli kurdele ise otizme dikkat çekmek isteyenlerin kullandığı sembol.

Bulut kurdelesi ise doğuştan diyafragmatik fıtığı temsil ediyor.

Altın rengi kurdele çocuklukta görülen kansere dikkat çekmek için kullanılıyor.

Turuncu kurdele ise dünyaya kendini en fazla 2004’te Ukrayna’daki Turuncu Devrim’in sembolü olarak göstermişti. Kendine zarar verme haline dikkat çekmek ya da Nijerya’da enerji konusuna dikkat çekmek için de kullanılan turuncu kurdelenin, son dönemde oldukça popüler bir görevi vardı: NBC’de Conan O’Brien’a karşı takınılan tavırı protesto etmek. NBC ve Jay Leno karşıtları “I’m with Coco” diyerek turuncu kurdele takmıştı.

Sarı kurdele ise Spina Bifida hastalığı, kemik kanseri, intihar ve önleme gibi konulara dikkat çekmek için kullanılıyor. Aynı zamanda 2009’da Avustralya’da çıkan orman yangınlarını da simgeliyor.