Flâneur

, kolaj türünde çalıştığında, imgeleri limitlerine taşımayı, infilak ettirmeyi, filme alınmış kişileri filme alınmamış kişilerin hafızası haline getirmeyi umarak çalışıyor: Benjamin’in ‘ü içinde bulunduğu bağlama işbölümünden ve vakitsizlikten azade biçimde bakabilmek için o bağlamdan ayrılmayı gereksinirken, bize film parçalarının filmin montaj ilkesinden ayrılıp yaşamın kendiliğindenlik ilkesiyle anıldığı, montajın daima kendiyle çarpışarak bir tür çözüştürücü süreksizlik ortaya çıkardığı bu kolaj çalışmasını esinlemişti. Oturup film kesiyorduk: Film-mektuplar, fanzin-filmler, kahkaha-filmler, eleştiri-filmler, bağlamlarından kopmuş sine-cümlelerin çağrışımı Benjamin’in “kötü sürekliliği kesintiye uğratmak” derken kastettiği anlamda bir kesintiden ibaret olan “devrim” halini de içeriyordu.

Böylece bu yaşamı yeniden icat etmeye çalışmak cüreti Benjamin’den ödünç alınmış bir arzudur ve Godard’ın Histoire(s) du Cinema’da hemen hemen eşsiz örneğini verdiği teknikle birlikte düşünülmüştür: Evet, arzunun teknikle birlikte pozlanmasıdır söz konusu olan: Filmin “ağzı” kapatılmış, bütünlüğü sonlandırılmış yüceliğini bozmak, kesintiye uğratmak gerekir: Benjamin, mal’ın “paketinin” (kutusunun) onun mal niteliğini unutturan bir işlev olduğunu belirtir.

Sadece filmden parça ısıran ve kopardığı kanlı parçayı sanatının zayıf kanıtı olarak çoğula sunanların değil, zavallılığımızın yanında, bu aynı zamanda yine Benjamin’in kolleksiyoncusunun bir arzusuna dayanır: Mal dolaşımından parça kurtarmak, onu tekilliğe çekmek ve üzerine yüce bir ışık düşürmeden onu özgün bir karanlıkta görünür kılmak. PA Films, Proscenium Arch‘ın alt gruplarından biri olarak 2007’den beri film üreten kapalı devre bir oluşumdur ve önemsenecek bir tarafı yoktur. Eleştiri-filmler üretmeyi arzulayan ve bunları dostlarla izlemekten keyif alan bir video-etica projesi olarak yeraltında kurulan grubun halihazırda yapımı devam eden filmleri zaman zaman, bakışa maruz kalmanın mahcubiyetiyle yerüstünde gösterim şansı buluyor.

Yine de, (a) “yüce” bütünlüğün bağlamından ya da (b) mal dolaşımından koparak yaşamı (c) kesintiye uğratan imgelerin yine bir bağlam içinde, (d) patlama niyetiyle bile olsa art arda gelmesi henüz bir (e) diyalektik montajdır: Benjamin’in Marx’ın ünlü demokratik barış ortamının sınıf tahakkümünü gizleyen bir “montaj” olduğu saptamasından başlayarak “düş çalışmasıyla” kesintiye uğrattığı diyalektik yerine “görsel bilinçaltı” dediği ve sonradan Godard tarafından “acıyı korumanın tek yolu” olarak kutsanan “görüntü”nün, “görsel taşıyıcının kendisi(nin) de onu yapma olanağımızın bir görüntüsünden başka bir şey olmama”sı gerektiği söylenen şey: Bir “düş çalışması” içinde dostlarının rüyalarını görmek, ölümlerini ölmek. Enerjetik yüklerle dolu, kendisi bir kolaj olan ve referanslarını gizlemeyen ironik bir sohbet.

“Flaneur” kolaj-filmi, Benjamin’in Flâneur’ündeki kimi başat kavramlardan (fizyolojiler, hayvanlar, zararsızlık, pasajlar, Poe, kent, avarelik, aşk, burjuva yaşantısı, kafeler, sokaklar, aile kurumu, intihar vs) çağrışımla sinema ve tiyatro tarihinden derlenmiş görüntülerin çarpıştırılmasından oluşuyor: Film ilk kez, Kadıköy Flaneur’ün ortaklığıyla Gram Kadıköy’de gerçekleşen bir “olaylar zinciri“nde, flâneur kavramı çerçevesinde başka filmler, metin okumalar, canlı müzik performansları arasında açılan alanda gösterildi. Daha sonra, Galata Perform’un video-performans akşamları çerçevesinde gösterilme ve sabırlı bir izleyici grubuna tekniklerinden bencilce söz etme imkânı buldu.

PA Films, görüntülerin yazgısının dostlar arasında organ naklini mümkün kılmasını arzuluyor ve Fütüristika!’da kendini evinde hissediyor.

Özlem Z., .

prosceniumarch.blogspot.com

Tweet about this on TwitterShare on FacebookEmail this to someonePrint this page